ដោយ ម៉ែន សុធីរ RFA 2016-05-07
ពលរដ្ឋរស់នៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ ត្អូញត្អែរពីការបង្កើតកុងត្រូលជជុះជំរិតទារប្រាក់ពីអ្នកដឹកជញ្ជូនឧសដោយមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មន្ត្រីអាវុធហត្ថ និងប៉ូលិសសេដ្ឋកិច្ចតាមដងផ្លូវ។ ពលរដ្ឋកត់សម្គាល់ថា ការជំរិតទារប្រាក់នេះក្រោមហេតុផលដឹកជញ្ជូនឈើខុសច្បាប់ត្រូវបង់ប្រាក់ដើម្បីជាថ្នូរ។
ពលរដ្ឋរស់នៅខែត្រក្រចេះ ដែលមានមុខរបរដឹកឧស និងជន្លង់ម្រេចលក់ អំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរខែត្រក្រចេះ និងមន្ត្រីស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិអន្តរាគមន៍ទៅលើមន្ត្រីជំនាញរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មន្ត្រីអាវុធហត្ថនគរបាលសេដ្ឋកិច្ច ដែលបង្កើតកុងត្រូលជជុះខុសច្បាប់ជំរិតទារប្រាក់ពួកគាត់ ពេលបើករថយន្តដឹកជញ្ជូនឧសតាមផ្លូវ។
ពលរដ្ឋប្រកបរបរដឹកជញ្ជូនឧសលក់តាមរថយន្តដែលដឹកឆ្លងកាត់ស្រុកស្នួល ថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ និយាយដោយកំហឹងថា មន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងប៉ូលិសសេដ្ឋកិច្ចបានចាំស្ទាក់ជំរិតទារប្រាក់ពីពួកគាត់ត្រង់ចំណុចដើមធ្នង់ ឋិតនៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ។
លោកបន្តថា មន្ត្រីទាំងនោះបានគំរាមកំហែងពួកគាត់ដែលដឹកជញ្ជូនឧសឲ្យបង់ប្រាក់ឲ្យពួកគេចំនួន ២ម៉ឺនរៀល ដល់ ៤ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយស្ថាប័ន។ លោកបន្ថែមថា រថយន្តលោកបានដឹកជញ្ជូនឧសពីស្រុកចិត្របុរី ក្នុង ១រថយន្តមុនដល់គោលដៅត្រូវចំណាយប្រាក់ ២០ម៉ឺនរៀល ទៅ ៣០ម៉ឺនរៀល ដែលការចំណាយនេះពួកគាត់ត្រូវខាតបង់។ លោកកត់សម្គាល់ថា កាលពីពាក់កណ្ដាលខែមេសា មន្ត្រីអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស និងមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ បានឃាត់រថយន្តលោក និងរថយន្តពលរដ្ឋផ្សេងទៀត ដោយជំរិតទារប្រាក់ក្នុង ១រថយន្ត ១ពាន់ដុល្លារ តែពួកគាត់ពុំមានប្រាក់បង់បានធ្វើបាតុកម្មតវ៉ារហូតដល់មានអាជ្ញាធរស្រុកស្នួល សម្របសម្រួលឲ្យបង់ប្រាក់ទាំងអស់ ១០លានរៀលដើម្បីជាថ្នូរនឹងការដោះលែង៖ «ស្រុកសំបូរ ខែត្រក្រចេះ រហូតដល់ស្រុកស្នួលហ្នឹងគ្រាន់តែប៉ូលិសបេអឹម ទាហានមេព្រៃ ប៉ូលិសក្រសួង មានអាយកលុយតាមប៉ុស្តិ៍ មានអាយកលុយតាមឡានចល័ត ជាពិសេសគឺប៉េអឹមតែម្ដង»។
បុរសដដែលបន្តថា ឧសដែលពលរដ្ឋដឹកជញ្ជូននោះ មានមុខកាត់ ១តឹកកន្លះ ប្រវែងជាង ២ម៉ែត្រ ដល់ ៣ម៉ែត្រ ដែលពួកគាត់ប្រមូលទិញពីពលរដ្ឋដែលប្រមូលបានពីការឈូសឆាយរបស់ក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលសិទ្ធិវិនិយោគពីរដ្ឋាភិបាលនៅស្រុកចិត្របុរី។
លោកថា ក្រុមពលរដ្ឋបានស្ដីបន្ទោសចំពោះការជំរិតទារប្រាក់ពីសមត្ថកិច្ចទាំងនោះថា យកអំណាចគំរាមកំហែងទារប្រាក់ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពពួកគាត់៖ «ភាសាសុំបាយទឹក ២ម៉ឺន ទៅ ៤ម៉ឺនភាសាហ្នឹងគឺប្លន់ បើមិនឲ្យគឺជំរិត។ ថ្ងៃមុនគេតវ៉ាវ៉ៃអ្នកដឹកជន្លង់ វ៉ៃធ្ងន់មែនទែនហ្មង ប្រើអំពើហិង្សាលើពលរដ្ឋ។ ឈើនៅចម្ការសុទ្ធតែឆេះនៅដីក្រុមហ៊ុនយកទៅលក់ឲ្យពលរដ្ឋនៅមេមត់ ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពគ្រួសារ»។
ពលរដ្ឋដែលមានមុខរបរដឹកឧសឲ្យដឹងទៀតថា កាលពីពាក់កណ្ដាលខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ពលរដ្ឋជាង ២០០នាក់ បានប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ានៅមុខទីស្នាក់ការមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើថ្មពុក ឋិតនៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ ទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរដោះលែងរថយន្តដឹកជញ្ជូនឧសចំនួន ៤គ្រឿង ដែលមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងមន្ត្រីអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសឃាត់ ដោយតម្រូវឲ្យបង់ប្រាក់ជាថ្នូរការដោះលែង ក្នុង ១រថយន្ត ៤លានរៀល ស្មើនឹង ១ពាន់ដុល្លារអាមេរិក។ ការតវ៉ានេះត្រូវបានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរស្រុកស្នួល មកសម្របសម្រួលតម្រូវឲ្យពលរដ្ឋបង់ប្រាក់ដល់សមត្ថកិច្ចទាំងអស់ ១០លានរៀលដើម្បីជាថ្នូរការដោះលែង។
ឆ្លើយរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស លោក អេង ហ៊ី មានប្រសាសន៍ថា ប្រសិនបើពលរដ្ឋណាប្រទះឃើញសកម្មភាពមន្ត្រីអាវុធហត្ថជំរិតទារប្រាក់ពិតមែន សូមឲ្យពលរដ្ឋថតរូបដើម្បីជាភស្តុតាង និងរាយការណ៍ទៅលោកជាបន្ទាន់ដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញា។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើមន្ត្រីអាវុធហត្ថណា ប្រព្រឹត្តល្មើសផ្ទុយនឹងវិន័យទូទៅរបស់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទត្រូវទទួលទោសទៅតាមទម្ងន់ទោសដែលខ្លួនប្រព្រឹត្ត៖ «ប្រាប់ពួកគាត់បើសិនជាយកបែបនេះ សូមឲ្យគាត់ថតហើយផ្ញើមកខ្ញុំ។ ចំពោះវិន័យយើងមើលទៅតាមហ្នឹង គាត់ធ្វើកំហុសបទល្មើសប្រភេទណាគឺមានចែងក្នុងបទល្មើសទូទៅ»។
អភិបាលស្រុកស្នួល លោក គង់ គឹមនី ធ្លាប់ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា ប្រសិនមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធទាំងនោះបានជំរិតទារប្រាក់ពលរដ្ឋពិតមែន។ លោកជំរុញឲ្យពលរដ្ឋទូរស័ព្ទប្ដឹងលោកជាបន្ទាន់ និងកំណត់មុខសញ្ញាឲ្យច្បាស់ពីមន្ត្រីទាំងនោះ ងាយស្រួលលោកចាត់វិធានការបញ្ហានេះ។
មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) ខែត្រក្រចេះ លោក ឌិន ខន្នី ចាត់ទុកការដាក់កុងត្រូលជជុះរបស់សមត្ថកិច្ច គឺផ្ទុយពីបទបញ្ជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែលហាមមិនឲ្យមានកុងត្រូលតាមផ្លូវស្ទាក់ឃាត់រថយន្តពលរដ្ឋទារលុយ ដែលប៉ះពាល់មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតពួកគាត់៕
ពលរដ្ឋរស់នៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ ត្អូញត្អែរពីការបង្កើតកុងត្រូលជជុះជំរិតទារប្រាក់ពីអ្នកដឹកជញ្ជូនឧសដោយមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មន្ត្រីអាវុធហត្ថ និងប៉ូលិសសេដ្ឋកិច្ចតាមដងផ្លូវ។ ពលរដ្ឋកត់សម្គាល់ថា ការជំរិតទារប្រាក់នេះក្រោមហេតុផលដឹកជញ្ជូនឈើខុសច្បាប់ត្រូវបង់ប្រាក់ដើម្បីជាថ្នូរ។
ពលរដ្ឋរស់នៅខែត្រក្រចេះ ដែលមានមុខរបរដឹកឧស និងជន្លង់ម្រេចលក់ អំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរខែត្រក្រចេះ និងមន្ត្រីស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិអន្តរាគមន៍ទៅលើមន្ត្រីជំនាញរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មន្ត្រីអាវុធហត្ថនគរបាលសេដ្ឋកិច្ច ដែលបង្កើតកុងត្រូលជជុះខុសច្បាប់ជំរិតទារប្រាក់ពួកគាត់ ពេលបើករថយន្តដឹកជញ្ជូនឧសតាមផ្លូវ។
ពលរដ្ឋប្រកបរបរដឹកជញ្ជូនឧសលក់តាមរថយន្តដែលដឹកឆ្លងកាត់ស្រុកស្នួល ថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ និយាយដោយកំហឹងថា មន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងប៉ូលិសសេដ្ឋកិច្ចបានចាំស្ទាក់ជំរិតទារប្រាក់ពីពួកគាត់ត្រង់ចំណុចដើមធ្នង់ ឋិតនៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ។
លោកបន្តថា មន្ត្រីទាំងនោះបានគំរាមកំហែងពួកគាត់ដែលដឹកជញ្ជូនឧសឲ្យបង់ប្រាក់ឲ្យពួកគេចំនួន ២ម៉ឺនរៀល ដល់ ៤ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយស្ថាប័ន។ លោកបន្ថែមថា រថយន្តលោកបានដឹកជញ្ជូនឧសពីស្រុកចិត្របុរី ក្នុង ១រថយន្តមុនដល់គោលដៅត្រូវចំណាយប្រាក់ ២០ម៉ឺនរៀល ទៅ ៣០ម៉ឺនរៀល ដែលការចំណាយនេះពួកគាត់ត្រូវខាតបង់។ លោកកត់សម្គាល់ថា កាលពីពាក់កណ្ដាលខែមេសា មន្ត្រីអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស និងមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ បានឃាត់រថយន្តលោក និងរថយន្តពលរដ្ឋផ្សេងទៀត ដោយជំរិតទារប្រាក់ក្នុង ១រថយន្ត ១ពាន់ដុល្លារ តែពួកគាត់ពុំមានប្រាក់បង់បានធ្វើបាតុកម្មតវ៉ារហូតដល់មានអាជ្ញាធរស្រុកស្នួល សម្របសម្រួលឲ្យបង់ប្រាក់ទាំងអស់ ១០លានរៀលដើម្បីជាថ្នូរនឹងការដោះលែង៖ «ស្រុកសំបូរ ខែត្រក្រចេះ រហូតដល់ស្រុកស្នួលហ្នឹងគ្រាន់តែប៉ូលិសបេអឹម ទាហានមេព្រៃ ប៉ូលិសក្រសួង មានអាយកលុយតាមប៉ុស្តិ៍ មានអាយកលុយតាមឡានចល័ត ជាពិសេសគឺប៉េអឹមតែម្ដង»។
បុរសដដែលបន្តថា ឧសដែលពលរដ្ឋដឹកជញ្ជូននោះ មានមុខកាត់ ១តឹកកន្លះ ប្រវែងជាង ២ម៉ែត្រ ដល់ ៣ម៉ែត្រ ដែលពួកគាត់ប្រមូលទិញពីពលរដ្ឋដែលប្រមូលបានពីការឈូសឆាយរបស់ក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលសិទ្ធិវិនិយោគពីរដ្ឋាភិបាលនៅស្រុកចិត្របុរី។
លោកថា ក្រុមពលរដ្ឋបានស្ដីបន្ទោសចំពោះការជំរិតទារប្រាក់ពីសមត្ថកិច្ចទាំងនោះថា យកអំណាចគំរាមកំហែងទារប្រាក់ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពពួកគាត់៖ «ភាសាសុំបាយទឹក ២ម៉ឺន ទៅ ៤ម៉ឺនភាសាហ្នឹងគឺប្លន់ បើមិនឲ្យគឺជំរិត។ ថ្ងៃមុនគេតវ៉ាវ៉ៃអ្នកដឹកជន្លង់ វ៉ៃធ្ងន់មែនទែនហ្មង ប្រើអំពើហិង្សាលើពលរដ្ឋ។ ឈើនៅចម្ការសុទ្ធតែឆេះនៅដីក្រុមហ៊ុនយកទៅលក់ឲ្យពលរដ្ឋនៅមេមត់ ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពគ្រួសារ»។
ពលរដ្ឋដែលមានមុខរបរដឹកឧសឲ្យដឹងទៀតថា កាលពីពាក់កណ្ដាលខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ពលរដ្ឋជាង ២០០នាក់ បានប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ានៅមុខទីស្នាក់ការមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើថ្មពុក ឋិតនៅឃុំឃ្សឹម ស្រុកស្នួល ខែត្រក្រចេះ ទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរដោះលែងរថយន្តដឹកជញ្ជូនឧសចំនួន ៤គ្រឿង ដែលមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងមន្ត្រីអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសឃាត់ ដោយតម្រូវឲ្យបង់ប្រាក់ជាថ្នូរការដោះលែង ក្នុង ១រថយន្ត ៤លានរៀល ស្មើនឹង ១ពាន់ដុល្លារអាមេរិក។ ការតវ៉ានេះត្រូវបានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរស្រុកស្នួល មកសម្របសម្រួលតម្រូវឲ្យពលរដ្ឋបង់ប្រាក់ដល់សមត្ថកិច្ចទាំងអស់ ១០លានរៀលដើម្បីជាថ្នូរការដោះលែង។
ឆ្លើយរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស លោក អេង ហ៊ី មានប្រសាសន៍ថា ប្រសិនបើពលរដ្ឋណាប្រទះឃើញសកម្មភាពមន្ត្រីអាវុធហត្ថជំរិតទារប្រាក់ពិតមែន សូមឲ្យពលរដ្ឋថតរូបដើម្បីជាភស្តុតាង និងរាយការណ៍ទៅលោកជាបន្ទាន់ដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញា។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើមន្ត្រីអាវុធហត្ថណា ប្រព្រឹត្តល្មើសផ្ទុយនឹងវិន័យទូទៅរបស់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទត្រូវទទួលទោសទៅតាមទម្ងន់ទោសដែលខ្លួនប្រព្រឹត្ត៖ «ប្រាប់ពួកគាត់បើសិនជាយកបែបនេះ សូមឲ្យគាត់ថតហើយផ្ញើមកខ្ញុំ។ ចំពោះវិន័យយើងមើលទៅតាមហ្នឹង គាត់ធ្វើកំហុសបទល្មើសប្រភេទណាគឺមានចែងក្នុងបទល្មើសទូទៅ»។
អភិបាលស្រុកស្នួល លោក គង់ គឹមនី ធ្លាប់ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា ប្រសិនមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធទាំងនោះបានជំរិតទារប្រាក់ពលរដ្ឋពិតមែន។ លោកជំរុញឲ្យពលរដ្ឋទូរស័ព្ទប្ដឹងលោកជាបន្ទាន់ និងកំណត់មុខសញ្ញាឲ្យច្បាស់ពីមន្ត្រីទាំងនោះ ងាយស្រួលលោកចាត់វិធានការបញ្ហានេះ។
មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) ខែត្រក្រចេះ លោក ឌិន ខន្នី ចាត់ទុកការដាក់កុងត្រូលជជុះរបស់សមត្ថកិច្ច គឺផ្ទុយពីបទបញ្ជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែលហាមមិនឲ្យមានកុងត្រូលតាមផ្លូវស្ទាក់ឃាត់រថយន្តពលរដ្ឋទារលុយ ដែលប៉ះពាល់មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតពួកគាត់៕