ដោយ សូត សុខប្រាថ្នា RFA 2016-10-11
មន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅខេត្តកំពង់ធំ បារម្ភថា ចំនួនអ្នកទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតថ្មីនឹងមិនបានគ្រប់គ្នា ឬគ្រប់ចំនួនទៅតាមទិន្នន័យដែលមានក្នុងបញ្ជីឈ្មោះ។ ក្ដីបារម្ភនេះ កើតឡើងក្រោយពេលពួកគេមើលឃើញថា ចំនួនពលរដ្ឋទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះ ម្យ៉ាងពលរដ្ឋចំណាកស្រុកដែលបានវិលត្រឡប់មកលេងស្រុកកំណើតកាលពីរដូវបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺមានចំនួនច្រើនទៀតដែលមិនបានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ព្រមទាំងបញ្ហាអាកាសធាតុជាដើម។
មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំងខេត្តកំពង់ធំ អំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវនាំគ្នាទៅចុះឈ្មោះ និងស្នើឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតពិនិត្យលទ្ធភាពបង្កើនថ្ងៃចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅខេត្តកំពង់ធំ បន្ថែមទៀត។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពេលពួកគាត់មើលឃើញថា ចំនួនពលរដ្ឋមិនទាន់បានចុះឈ្មោះនៅមានច្រើន ហើយបញ្ហាភ្លៀងធ្លាក់ជាច្រើនថ្ងៃជាប់គ្នា និងបញ្ហាផ្សេងទៀត ជាហេតុធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខកខានមិនបានទៅចុះឈ្មោះឆ្នោត។
ប្រធានប្រតិបត្តិគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ខេត្តកំពង់ធំ លោក ស៊ុន ចន្ធី មានប្រសាសន៍ថា មានពលករ ឬ កម្មករមួយចំនួនដែលបានវិលត្រឡប់មកលេងស្រុកកំណើតកាលពីរដូវបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌកន្លងទៅ គឺមិនបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឡើយ។ បន្ថែមពីនេះមានពលរដ្ឋមួយចំនួនមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់រឿងទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតទេ ដោយសារពួកគាត់ខ្វាយខ្វល់តែរឿងជីវភាពរស់នៅរបស់ខ្លួន ដូចជាបញ្ហាតម្លៃកសិផលរបស់កសិករចុះថោកជាដើម។ ចំណែកចំនួនពលរដ្ឋមិនទាន់បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត គឺនៅប្រហែលពាក់កណ្ដាលទៀត៖ «សំណូមពរឱ្យ គ.ជ.ប ប្រសិនបើមានលទ្ធភាពបង្កើនរយៈពេលចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបន្ថែមទៀតដើម្បីជំនួសឱ្យពលករ កម្មករ ដែលខកខានមិនបានទៅចុះឈ្មោះនៅក្នុងរដូវបិណ្ឌភ្ជុំនេះ និងទីពីរដើម្បីជំនួសទៅនឹងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់រហូត»។
គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតខេត្តកំពង់ធំ កំណត់ថា ពលរដ្ឋគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅទូទាំងខេត្តគឺមានចំនួនជាង ៤៥ម៉ឺននាក់ (៤៥០.៤២៧)។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ពលរដ្ឋនៅទូទាំងខេត្តបាននាំគ្នាមកចុះឈ្មោះគឺមានចំនួនជាង ២៤ម៉ឺននាក់ (២៤០.០៩៤) ឬស្មើនឹងចំនួនជាង ៥២ភាគរយ។ ជាមធ្យមក្រុមអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត អាចចុះឈ្មោះជូនប្រជាពលរដ្ឋបានប្រមាណ ៦ពាន់នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ពួកគេបានចុះឈ្មោះជូនពលរដ្ឋពី ៣ពាន់នាក់ទៅជាង ៤ពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ។
ទាក់ទងក្តីបារម្ភនេះ ប្រធានលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតខេត្តកំពង់ធំ លោក ព្រែង សាវុធ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី១១ តុលា ថា ដំណើរការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតកន្លងមកគឺមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែមានបញ្ហាប្រឈមខ្លះដូចជាបញ្ហាបច្ចេកទេស និងអាកាសធាតុជាដើម។ លោកថា ក្រុមអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅតែខិតខំបំពេញការងារជូនប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែដោយសារទិន្នន័យចំនួនពលរដ្ឋគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះ គឺប្រមូលពីក្រុមគ្រួសារនីមួយៗ ដោយមិនបានកាត់ចេញចំពោះជនចំណាកស្រុក។ បញ្ហានេះ នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋចំណាកស្រុកមួយចំនួនមិនអាចវិលត្រឡប់មកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបាន ជាហេតុធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកចុះឈ្មោះមិនបានគ្រប់មួយរយភាគរយទេ៖ «ការបារម្ភនេះយើងគិតថា យើងនឹងមាន ប៉ុន្តែយើងនឹងខំប្រឹងធ្វើយ៉ាងណាតាមរយៈអាជ្ញាធរ និងតាមរយៈបងប្អូនគ្រួសាររបស់គាត់ដើម្បីជម្រាបជូនគាត់»។
កាលបរិច្ឆេទចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ដែលកំណត់ឡើងដោយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គឺចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា។
ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីការអភិវឌ្ឍ និងសន្តិភាព ដែលតែងតែដើរផ្សព្វផ្សាយនៅតាមបណ្ដាខេត្តជាច្រើនដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតគ្រប់ៗគ្នា លោក យង់ គិមអេង បញ្ជាក់ថា បញ្ហាប្រជាជនមិនទាន់បានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតគឺមានស្ទើរតែគ្រប់ខេត្ត។
លោកបន្តថា ពលរដ្ឋមួយចំនួននឹងមិនបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតតែម្ដង ពិសេសពលរដ្ឋចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស។ បញ្ហានេះ នឹងប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោត ព្រមទាំងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិថែមទៀតផង៖ «បើសិនចំនួនហ្នឹងវាតិចការសម្រេចជោគវាសនាអនាគត ជ្រើសរើសអ្នកដឹកឃុំសង្កាត់ ឬដឹកនាំជាតិអីហ្នឹង គឺពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនបានចុះឈ្មោះ គឺពួកគាត់បាត់បង់ឱកាស»។
លោក យង់ គិមអេង មើលឃើញថា ក្រៅពីបញ្ហាចំណាកស្រុក ភាពមិនយកចិត្តទុកដាក់ និងបញ្ហាជីវភាពរស់នៅដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមិនអាចទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបានហើយនោះ បញ្ហាភ័យខ្លាចក៏ជាហេតុធ្វើឱ្យពួកគាត់មិនហ៊ានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតដែរ៕
មន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅខេត្តកំពង់ធំ បារម្ភថា ចំនួនអ្នកទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតថ្មីនឹងមិនបានគ្រប់គ្នា ឬគ្រប់ចំនួនទៅតាមទិន្នន័យដែលមានក្នុងបញ្ជីឈ្មោះ។ ក្ដីបារម្ភនេះ កើតឡើងក្រោយពេលពួកគេមើលឃើញថា ចំនួនពលរដ្ឋទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះ ម្យ៉ាងពលរដ្ឋចំណាកស្រុកដែលបានវិលត្រឡប់មកលេងស្រុកកំណើតកាលពីរដូវបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺមានចំនួនច្រើនទៀតដែលមិនបានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ព្រមទាំងបញ្ហាអាកាសធាតុជាដើម។
មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំងខេត្តកំពង់ធំ អំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវនាំគ្នាទៅចុះឈ្មោះ និងស្នើឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតពិនិត្យលទ្ធភាពបង្កើនថ្ងៃចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅខេត្តកំពង់ធំ បន្ថែមទៀត។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពេលពួកគាត់មើលឃើញថា ចំនួនពលរដ្ឋមិនទាន់បានចុះឈ្មោះនៅមានច្រើន ហើយបញ្ហាភ្លៀងធ្លាក់ជាច្រើនថ្ងៃជាប់គ្នា និងបញ្ហាផ្សេងទៀត ជាហេតុធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខកខានមិនបានទៅចុះឈ្មោះឆ្នោត។
ប្រធានប្រតិបត្តិគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ខេត្តកំពង់ធំ លោក ស៊ុន ចន្ធី មានប្រសាសន៍ថា មានពលករ ឬ កម្មករមួយចំនួនដែលបានវិលត្រឡប់មកលេងស្រុកកំណើតកាលពីរដូវបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌកន្លងទៅ គឺមិនបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឡើយ។ បន្ថែមពីនេះមានពលរដ្ឋមួយចំនួនមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់រឿងទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតទេ ដោយសារពួកគាត់ខ្វាយខ្វល់តែរឿងជីវភាពរស់នៅរបស់ខ្លួន ដូចជាបញ្ហាតម្លៃកសិផលរបស់កសិករចុះថោកជាដើម។ ចំណែកចំនួនពលរដ្ឋមិនទាន់បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត គឺនៅប្រហែលពាក់កណ្ដាលទៀត៖ «សំណូមពរឱ្យ គ.ជ.ប ប្រសិនបើមានលទ្ធភាពបង្កើនរយៈពេលចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបន្ថែមទៀតដើម្បីជំនួសឱ្យពលករ កម្មករ ដែលខកខានមិនបានទៅចុះឈ្មោះនៅក្នុងរដូវបិណ្ឌភ្ជុំនេះ និងទីពីរដើម្បីជំនួសទៅនឹងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់រហូត»។
គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតខេត្តកំពង់ធំ កំណត់ថា ពលរដ្ឋគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅទូទាំងខេត្តគឺមានចំនួនជាង ៤៥ម៉ឺននាក់ (៤៥០.៤២៧)។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ពលរដ្ឋនៅទូទាំងខេត្តបាននាំគ្នាមកចុះឈ្មោះគឺមានចំនួនជាង ២៤ម៉ឺននាក់ (២៤០.០៩៤) ឬស្មើនឹងចំនួនជាង ៥២ភាគរយ។ ជាមធ្យមក្រុមអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត អាចចុះឈ្មោះជូនប្រជាពលរដ្ឋបានប្រមាណ ៦ពាន់នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ពួកគេបានចុះឈ្មោះជូនពលរដ្ឋពី ៣ពាន់នាក់ទៅជាង ៤ពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ។
ទាក់ទងក្តីបារម្ភនេះ ប្រធានលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតខេត្តកំពង់ធំ លោក ព្រែង សាវុធ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី១១ តុលា ថា ដំណើរការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតកន្លងមកគឺមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែមានបញ្ហាប្រឈមខ្លះដូចជាបញ្ហាបច្ចេកទេស និងអាកាសធាតុជាដើម។ លោកថា ក្រុមអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅតែខិតខំបំពេញការងារជូនប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែដោយសារទិន្នន័យចំនួនពលរដ្ឋគ្រប់អាយុចុះឈ្មោះ គឺប្រមូលពីក្រុមគ្រួសារនីមួយៗ ដោយមិនបានកាត់ចេញចំពោះជនចំណាកស្រុក។ បញ្ហានេះ នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋចំណាកស្រុកមួយចំនួនមិនអាចវិលត្រឡប់មកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបាន ជាហេតុធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកចុះឈ្មោះមិនបានគ្រប់មួយរយភាគរយទេ៖ «ការបារម្ភនេះយើងគិតថា យើងនឹងមាន ប៉ុន្តែយើងនឹងខំប្រឹងធ្វើយ៉ាងណាតាមរយៈអាជ្ញាធរ និងតាមរយៈបងប្អូនគ្រួសាររបស់គាត់ដើម្បីជម្រាបជូនគាត់»។
កាលបរិច្ឆេទចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ដែលកំណត់ឡើងដោយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គឺចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា។
ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីការអភិវឌ្ឍ និងសន្តិភាព ដែលតែងតែដើរផ្សព្វផ្សាយនៅតាមបណ្ដាខេត្តជាច្រើនដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតគ្រប់ៗគ្នា លោក យង់ គិមអេង បញ្ជាក់ថា បញ្ហាប្រជាជនមិនទាន់បានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតគឺមានស្ទើរតែគ្រប់ខេត្ត។
លោកបន្តថា ពលរដ្ឋមួយចំនួននឹងមិនបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតតែម្ដង ពិសេសពលរដ្ឋចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស។ បញ្ហានេះ នឹងប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោត ព្រមទាំងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិថែមទៀតផង៖ «បើសិនចំនួនហ្នឹងវាតិចការសម្រេចជោគវាសនាអនាគត ជ្រើសរើសអ្នកដឹកឃុំសង្កាត់ ឬដឹកនាំជាតិអីហ្នឹង គឺពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនបានចុះឈ្មោះ គឺពួកគាត់បាត់បង់ឱកាស»។
លោក យង់ គិមអេង មើលឃើញថា ក្រៅពីបញ្ហាចំណាកស្រុក ភាពមិនយកចិត្តទុកដាក់ និងបញ្ហាជីវភាពរស់នៅដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមិនអាចទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបានហើយនោះ បញ្ហាភ័យខ្លាចក៏ជាហេតុធ្វើឱ្យពួកគាត់មិនហ៊ានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតដែរ៕